ناباروری یکی از چالشهاییست که امروزه بسیاری از زوجها با آن روبرو هستند. بر اساس آمار جهانی، حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد زوجها دچار ناباروری هستند و متاسفانه در بسیاری از موارد، دلیل این مشکل به یک بیماری زمینهای برمیگردد که ممکن است حتی شخص از وجود آن بیخبر باشد. در این مقاله به بررسی مهمترین بیماریهای موثر بر ناباروری در زنان و مردان میپردازیم. شناخت به موقع این بیماریها میتواند گامی مهم برای درمان و بازگشت به چرخه باروری باشد.
بیماریهای مؤثر بر ناباروری در زنان
۱. سندروم تخمدان پلیکیستیک (PCOS)
سندروم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) یکی از عمومیترین بیماریهای موثر بر ناباروری است. تنبلی تخمدان، یک اختلال هورمونی شایع در سن باروری زنان است که با تخمکگذاری نامنظم، افزایش هورمونهای مردانه و وجود کیستهای کوچک در تخمدانها همراه میشود. این بیماری یکی از دلایل مهم ناباروری در زنان محسوب میشود. درمان آن معمولا شامل دارو، کاهش وزن و اصلاح سبک زندگی است.
علائم:
- آکنههای مقاوم به درمان
- افزایش موهای زائد
- چرخه قاعدگی نامنظم
- اضافه وزن یا چاقی
۲. آندومتریوز
آندومتریوز یک اختلال رایج در میان زنان است که طی آن، بافتی مشابه پوشش داخلی رحم در نواحی خارج از رحم مانند تخمدانها، لولههای رحمی، مثانه یا حتی رودهها رشد میکند. این بافت در هر چرخه قاعدگی فعال میشود اما نمیتواند از بدن خارج شود. به همین دلیل باعث التهاب، درد، چسبندگی اندامها و حتی کیست تخمدان خواهد شد. آندومتریوز میتواند تخمکگذاری را مختل کرده یا مانع لقاح طبیعی شود. به همین دلیل در لیست بیماریهای موثر بر ناباروری قرار میگیرد.
علائم:
- درد شدید قاعدگی
- درد هنگام رابطه جنسی
- خونریزیهای شدید
- ناباروری بدون علت مشخص
۳. انسداد لولههای فالوپ از دیگر بیماریهای موثر بر ناباروری زنان
لولههای فالوپ مسیر اصلی انتقال تخمک به رحم هستند. انسداد این مسیر میتواند مانع از رسیدن اسپرم به تخمک شود. انسداد لولههای فالوپ معمولا به دلیل عفونتهای لگنی درمان نشده (مانند عفونتهای جنسی)، جراحیهای قبلی در ناحیه شکم و لگن یا چسبندگی ناشی از آندومتریوز ایجاد میشود. همچنین سابقه بارداری خارج رحمی یا آسیب دیدگی در اثر جراحی نیز میتواند باعث مسدود شدن این لولهها شود. این بیماری میتواند مشکلات متعددی برای فرد به وجود آورد. بهترین متخصص ناباروری در تهران، میتواند برای درمان این بیماری خطرناک به شما کمک کند. همین الان نوبت بگیرید.
علائم:
- درد مزمن در ناحیه لگن یا زیر شکم
- حساسیت شدید در لمس در معاینه لگنی
- ناباروری بدون علت مشخص
۴. مشکلات تیروئید
هم پرکاری و هم کمکاری تیروئید میتوانند از بیماریهای موثر بر ناباروری باشند. اختلالات تیروئیدی، تعادل هورمونی بدن را بر هم زده و تخمکگذاری را دچار اختلال میکنند. این مشکل گاه پنهان است و فقط از طریق آزمایش خون مشخص میشود.
علائم:
- خستگی مفرط
- تغییرات وزن
- سردی یا گرمی شدید بدن
- اختلالات قاعدگی
۵. بیماریهای موثر بر ناباروری زنان؛ فیبروم رحم (میوم)
فیبرومها تودههای خوشخیم عضلانی هستند که در دیواره رحم یا روی سطح آن رشد میکنند. وقتی این تودهها بزرگ باشند یا در محل خاصی مانند داخل حفره رحم قرار گیرند، میتوانند فضای رحم را کاهش داده یا جریان خون به جنین را مختل کنند. در نتیجه مانع از لانهگزینی صحیح جنین در رحم شده و باعث سقط مکرر یا مشکلات بارداری خواهد شد. بسیاری از زنان ممکن است بدون علامت باشند، اما در صورت بروز علائم نیاز به بررسی و درمان دارند.
بیشتر بخوانید: همه چیز را درباره فیبروم رحم و ناباروری زنان بخوانید.
بخش دوم: بیماریهای موثر بر ناباروری مردان
۱. واریکوسل
واریکوسل یکی از شایعترین بیماریهای موثر بر ناباروری در مردان است. این بیماری به دلیل گشاد شدن رگهای کیسه بیضه ایجاد میشود و میتواند بر کیفیت یا کمیت اسپرم تاثیر بگذارد.
علائم:
- درد خفیف یا احساس سنگینی در بیضه
- کاهش تعداد و تحرک اسپرم
- مشکل در برقراری رابطه جنسی
۲. عفونتهای دستگاه تناسلی از دیگر بیماریهای موثر بر ناباروری مردان
عفونتهایی مانند اوریون (در سن بلوغ)، اپیدیدیمیت و پروستاتیت میتوانند تولید اسپرم را مختل کرده یا باعث انسداد مسیر عبور اسپرم شوند. برخی عفونتها حتی بدون علامت هستند و فقط با آزمایش مشخص میشوند.
علائم:
- درد و تورم در بیضهها یا ناحیه کشاله ران
- تب و احساس ناخوشی عمومی
- سوزش یا درد هنگام ادرار کردن
- ترشحات غیر طبیعی از آلت تناسلی
- درد یا حساسیت در ناحیه پروستات هنگام معاینه
۳. اختلالات هورمونی
هورمونهای FSH، LH و تستوسترون نقش مهمی در تولید اسپرم دارند. اختلال در این هورمونها میتواند از بیماریهای موثر بر ناباروری به حساب آید، چرا که تعداد یا کیفیت اسپرم را کاهش میدهد. این اختلالات ممکن است ناشی از مشکلات هیپوفیز یا دیگر بیماریهای غدد درونریز باشند.
علائم:
- کاهش میل جنسی (کاهش libido)
- خستگی مزمن و ضعف عضلانی
- کاهش توده عضلانی و افزایش چربی بدن
- تغییرات در خلق و خو مانند افسردگی یا تحریکپذیری عصبی
- کاهش قدرت نعوظ یا اختلال در عملکرد جنسی
۴. ناهنجاریهای ژنتیکی
برخی بیماریهای ژنتیکی مانند سندروم کلاینفلتر (XXY) (اختلال در ژن) یا آزواسپرمی غیرانسدادی (نبود اسپرم در مایع منی) میتوانند توان باروری را به صفر برسانند. در این موارد معمولا درمان دارویی کافی نیست و نیاز به کمکهای تخصصی و پیشرفته باروری وجود دارد.
بخش سوم: بیماریهای موثر بر ناباروری که مشترک هستند
۱. دیابت
دیابت کنترل نشده میتواند در زنان باعث اختلال تخمکگذاری و در مردان باعث آسیب به اعصاب مرتبط با نعوظ یا کاهش کیفیت اسپرم شود.
۲. چاقی
چاقی یک فاکتور خطر مهم برای ناباروری است. در زنان باعث اختلالات هورمونی و تخمکگذاری و در مردان باعث کاهش تستوسترون و افزایش استروژن میشود.
۳. بیماریهای خودایمنی
برخی از بیماریهای خودایمنی مانند لوپوس، آرتریت روماتوئید یا بیماریهای تیروئیدی میتوانند بدن را وادار کنند که به سلولهای خود از جمله تخمکها یا اسپرمها، حمله کند. بیماریهای خود ایمنی از مهمترین بیماریهای موثر بر ناباروری هستند که نباید نادیده گرفته شوند.
بیشتر بخوانید: آیا درمان ناباروری با جراحی امکان پذیر است؟
درمان بیماریهای موثر بر ناباروری؛ نور امید
نکته مهم این است که با شناخت دلیل ناباروری، نیمی از راه درمان را طی کردهاید. در این مرحله فقط کافیست به یک پزشک دلسوز و با تجربه مراجعه کنید تا شما را در این مسیر همراهی کند. تشخیص صحیح و درمان هر یک از بیماریهای زمینهای، ممکن است تنها راه نجات شما از بچه دار نشدن باشد. هیچ زمانی را برای آغاز درمان از دست ندهید. همین الان تلفن را بردارید و نوبت خود را ثبت کنید. تنها یک تماس با رسیدن به آرزوی مادر یا پدر شدن فاصله دارید.
جمعبندی: نازایی پایان راه نیست!
ناباروری هرگز به معنای پایان امید نیست. آگاهی از بیماریهایی که میتوانند باعث نازایی شوند، اولین گام در مسیر درمان است. اگر شما یا همسرتان با چالش ناباروری مواجه هستید، هرگز خود را تنها ندانید. با مراجعه به پزشک متخصص، تشخیص دقیق و درمان هدفمند، راه بارداری برای بسیاری از زوجها باز خواهد شد.