درمان ناباروری با جدیدترین روش‌ها

درمان ناباروری به مجموعه‌ای از روش‌ها و تکنیک‌ها اطلاق می‌شود که به زوج‌ها کمک می‌کند تا بتوانند بر مشکلات نازایی خود فایق آیند و باردار شوند. این روش‌ها بسته به علت ناباروری، سن زوجین و شرایط پزشکی خاص هر فرد متفاوت هستند. در این مقاله به معرفی انواع روش های درمانی برای مشکلات ناباروری می پردازیم.

انواع روش‌های درمان ناباروری

درمان ناباروی مبتنی بر روش های مختلفی است که هر کدام از این روش ها نتایج و طول درمان های مختلفی دارند که در ادامه به تفکیک این روش ها و تشریح چگونگی انجام آنها خواهیم پرداخت.

تغییرات سبک زندگی

برخی عادات غلط می‌تواند دلیلی بر ناباروری‌های موقت باشد بنابراین با ایجاد برخی تغییرات در سبک زندگی مانند: مصرف مواد غذایی غنی از ویتامین‌ها، مواد معدنی، فعالیت بدنی مناسب، پرهیز از مصرف مواد مضّرمی‌تواند به بهبود کیفیت تخمک و اسپرم کمک کند.

داروهای باروری

معمولا برای درمان ناباروری اولین روش انتخابی ، درمان دارویی است. مخصوصا اگر دلیل ناباروری زوجین اختلالات هورمونی باشد در ادامه برخی داروهای را که در درمان ناباروری موثر هستند را معرفی خواهیم کرد:

کلومیفن سیترات: این دارو برای تحریک تخمک‌گذاری در زنان تجویز می‌شود.

گنادوتروپین‌ها: این هورمون‌ها مستقیماً تخمدان‌ها را تحریک می‌کنند تا تخمک‌گذاری را افزایش دهند.

متفورمین: برای زنانی که مبتلا به سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) هستند و مشکلات تخمک‌گذاری دارند، مفید است.

بیشتر بخوانید: نازایی در زنان؛ از علائم تا علت

تکنیک‌های جراحی

گاهی برای درمان ناباروری از روش‌های جراحی استفاده می‌شود که عبارتند از: 

لاپاراسکوپی: اگر دلایل ناباروری اندومتریوز، انسداد لوله فالوپ، فیبروم یا چسبندگی های لگنی باشد، ممکن است پزشک معالج انجام لاپاراسکوپی را پیشنهاد کند. لاپاراسکوپی یک روش جراحی است که با استفاده از یک دوربین کوچک (لاپاراسکوپ) و ابزارهای جراحی از طریق برش‌های کوچک در شکم انجام می‌شود. این دوربین تصاویری از داخل حفره شکمی و لگن به مانیتور منتقل می‌کند، که پزشک می‌تواند با استفاده از آن‌ها مشکلات مختلف را تشخیص در رحم و تخم دادن‌ها را تشخیص می‌دهد و اقدامات اولیه برای درمان ناباروری را انجام می‌دهد. این روش با دقت بالا و عوارض کمتر نسبت به جراحی باز دارد و یکی از گزینه‌های مناسب برای درمان مشکلات ناباروری در زنان است. مشاوره با یک متخصص زنان و زایمان و ارزیابی دقیق وضعیت بیمار، بهترین راه برای تصمیم‌گیری در مورد استفاده از این روش است.

هیستروسکوپی: یکی دیگر از روش های جراحی در درمان ناباروری استفاده از هیستروسکوپی است از این روش معمولاً برای بررسی مشکلات موجود در رحم و لوله‌های رحم استفاده می‌شود تا علت ناباروری مشخص شده و اقدامات لازم انجام شود.

روش‌های کمک به باروری

امروزه روش‌های مدرنی برای درمان ناباروری و کمک به بهبود مشکلات نازایی وجود دارد که در ادامه به برخی از این روش های جدید اشاره خواهیم کرد:

تلقیح داخل رحمی یا آی یو آی (IUI):در روش آی یو آی اسپرم شسته شده و به صورت متمرکز به درون رحم تزریق می‌شود در این روش احتمال اتصال اسپرم به تخمک در محیط رحم را افزایش یافته و در نتیجه احتمال بارداری بیشتر است.

لقاح خارج رحمی یا آی وی اف (IVF): آی وی اف یک روش درمانی برای نازایی است که طی آن تخمک بالغ از زن و اسپرم از مرد گرفته شده و خارج از بدن در یک محیط آزمایشگاهی لقاح ایجاد می‌شود سپس لقاح ایجاد شده به داخل رحم منتقل می‌شوند.

تزریق داخل سیتوپلاسمی اسپرم (ICSI): در این روش اسپرم اگر تحرک کافی را نداشته باشد یک اسپرم که کیفیت بالاتری داشته باشد را به صورت مستقیم با سورن های مخصوص به داخل تخمک وارد می شود تا آن را بارور کند. این روش معمولا بعد از ناموفق بودن سایر روش‌ها استفاده می‌شود.

روش IVM : در این روش تخمک را قبل از بالغ شدن ، از بدن زن خارج کرده و در آزمایشگاه کشت می دهند و با استفاده از هورمون ها و برخی پروتئین‌ها به بلوغ می‌رسند. سپس با تزریق اسپرم به درون تخمک، بارور شده و به محض این که جنین شروع به رشد می‌کند، به رحم مادر منتقل می‌شود.

درمان‌های هورمونی

در بسیاری مواقع علت بروز ناباروری اختلالات هورمونی است که با تجویز برخی داروهای و هورمون‌ها، ناباروری درمان می‌شود در ادامه برخی از انواع این نوع درمان را خواهید خواند:

تنظیم هورمون‌های تیروئید: اگر کم‌کاری یا پرکاری تیروئید باعث ناباروری شده باشد. پزشک متخصص با تجویز دارو می تواند هورمون های تیروئید را تنظیم کند.

تنظیم پرولاکتین: سطح بالای پرولاکتین می‌تواند تخمک‌گذاری را مختل کند که با تجویز دارو قابل درمان است.

فریز جنین یا تخمک

فریز تخمک: فریز تخمک یک فرآیند پزشکی است که در آن تخمک‌های زنان در محفظه ای محافظت شده در دمای بسیار پایین نگهداری می‌شوند. این فرآیند به زنان امکان می‌دهد تا تخمک‌های خود را برای استفاده در آینده ذخیره کنند.

فریز جنین: میزان باروری با افزایش سن کاهش پیدا می‌کند. فریز جنین با تخمک‌هایی که در زیر 40 سالگی تهیه شده است می‌تواند شانس بچه دار شدن در سنین بالا را ایجاد کند.

اهداکننده تخمک یا اسپرم یا رحم جایگزین

گاهی تخمک‌های زن یا اسپرم مرد توانایی باروری را ندارند و یا اینکه رحم زن قادر به پذیرفتن جنین نیست بنابراین می‌توان از روش‌های جایگزین برای درمان ناباروی استفاده کرد که عبارتند از:

اهدا اسپرم و تخمک: در مواردی که کیفیت تخمک یا اسپرم مناسب نیست، می‌توان از تخمک یا اسپرم  اهدا شده و انتخابی استفاده کرد.

جایگزینی رحم: در موارد نادر که زن نمی‌تواند جنین را در رحم خود حمل کند، از یک زن دیگر به عنوان جانشین برای بارداری استفاده می‌شود. که در نزد عموم به عنوان رحم اجاره‌ای نیز شناخته می‌شود.

درصد موفقیت روش‌های درمان ناباروری

درصد موفقیت روش‌های درمان ناباروری به عوامل مختلفی از جمله سن زوجین، علت ناباروری، مدت زمان ناباروری و سلامت عمومی زوجین بستگی دارد.اما به طور کلی و با توجه به آمارها درصد موفقیت روش آی یو آی (iui) حدود 10-20 درصد در هر سیکل درمانی است.

همچنین درصد موفقیت در روش آی وی اف (IVF) با توجه به سن زن متفاوت است و در زنان زیر 35 سال بالای 40 درصد است و در زنان بالای 40 سال  این روش می تواند حدود 20 درصد به بارداری بینجامد.

درصد موفقیت در درمان ناباروری با روش‌های جراحی لاپاراسکوپی و هیستروسکوپی متغیر بوده و مشکلی که قابل درمان باشد بستگی دارد. به طور کلی، رفع مشکلاتی مانند اندومتریوز یا چسبندگی‌های رحمی می‌تواند شانس بارداری را بهبود بخشد.

تحریک تخمک‌گذاری با دارو نیز می‌تواند حدود 20-25 درصد در هر سیکل درمانی موفق باشد.

بیشتر بخوانید: ناباروری بدون علت چیست؟ + فیلم

عوارض روش‌های درمان ناباروری

درمان‌های ناباروری ممکن است با عوارض و خطراتی همراه باشند که باید قبل از تصمیم‌گیری در مورد استفاده از هر روش، به دقت مورد بررسی قرار گیرند. در ادامه به برخی از عوارض رایج روش‌های مختلف درمان ناباروری اشاره می‌کنیم:

عفونت: اگرچه نادر است، اما احتمال عفونت در دستگاه تناسلی وجود دارد.

درد و ناراحتی: ممکن است برخی از زنان پس از انجام IUI درد یا ناراحتی ملایم در ناحیه شکم تجربه کنند.

چندقلوزایی: استفاده از داروهای تحریک تخمک‌گذاری می‌تواند احتمال چند قلوزایی را افزایش دهد.

سندرم تحریک بیش از حد تخمدان (OHSS): استفاده از داروهای تحریک تخمک‌گذاری می‌تواند باعث تورم و درد تخمدان‌ها شود.

مشکلات عاطفی و روانی: فرآیند IVF ممکن است استرس‌زا و از نظر عاطفی چالش‌برانگیز باشد.

نقایص مادرزادی: برخی مطالعات نشان داده‌اند که ICSI ممکن است با افزایش جزئی خطر نقایص مادرزادی همراه باشد، اگرچه این موضوع هنوز به طور کامل ثابت نشده است.

عوارض جانبی دارویی: برخی داروهای می تواند عوارضی نظیر  سردرد، نوسانات خلقی و تهوع به همراه داشته باشد.

رد جنین در اهدای تخمک و جنین: در موارد نادر، ممکن است بدن زن گیرنده جنین را رد کند.

هزینه‌های درمان ناباروری

هزینه‌های درمان ناباروری به فاکتورهای مختلفی بستگی دارد. عوامل موثر در هزینه های این درمان عبارتند از: داروهای مورد استفاده، روش انتخابی درمان، میزان پاسخگویی بدن، بیمارستان یا کلینیک درمانی و… از فاکتورهایی هستند که هزینه‌های درمان را تحت تاثیر قرار می‌دهند.

نتیجه‌گیری

درصد موفقیت روش‌های درمان ناباروری متغیر است و به عوامل مختلفی بستگی دارد. همچنین هر روش درمان ناباروری ممکن است با عوارض و خطراتی همراه باشد که باید قبل از تصمیم‌گیری به دقت مورد بررسی قرار گیرند.  مشاوره با یک متخصص باروری و ارزیابی دقیق وضعیت هر زوج، بهترین راه برای تعیین مناسب‌ترین روش درمان و پیش‌بینی درصد موفقیت آن است. همچنین، ممکن است نیاز به تکرار درمان‌ها برای افزایش شانس موفقیت وجود داشته باشد.