میکرواینجکشن یا “ICSI” یکی از روشهای درمان ناباروری است که طی آن تزریق اسپرم به داخل سیتوپلاسم تخمک انجام میشود. میکرواینجکشن در دسته درمانهای ناباروری به روش لقاح آزمایشگاهی است که در درمان به روش IVF استفاده میشود در این روش با انتخاب اسپرم انتخابی، شانس لقاح و تشکیل جنین سالم افزایش پیدا کند.
میکرواینجکشن چیست؟
میکرواینجکشن یا ICSI (تزریق اسپرم به داخل سیتوپلاسم تخمک) یک روش پیشرفته در درمان ناباروری است که در آن اسپرم بهصورت مستقیم به داخل تخمک تزریق میشود. این روش بهطور خاص برای مردانی که مشکلات شدید در کیفیت یا کمیت اسپرم دارند یا برای زوجهایی که با روشهای سنتی IVF (لقاح آزمایشگاهی) موفق به بارداری نشدهاند، مورد استفاده قرار میگیرد.
بیشتر بخوانید: روش آی یو آی چیست و چه مراحلی دارد؟
کاربرد روش میکرواینجکشن
در روشهای معمول لقاح آزمایشگاهی یا IVF یک تخمک با 50 الی 100 هزار اسپرم در یک ظرف آزمایشگاهی قرار داده میشود تا یکی از اسپرمها به صورت طبیعی با تخمک لقاح پیدا کند. میکرواینجکشن یک روش پیچیدهتر و کمی طولانیتر از IVF است که در چند سال گذشته به یکی از تکنیکهای اصلی در کلینیکهای باروری تبدیل شده است.
روش ICSI باعث میشود فرآیند لقاح با سهولت انجام شود و جنینهای بیشتری در آزمایشگاه تشکیل شوند در نتیجه میزان باروری در هر دورهی IVF بالاتر میرود.
روش انجام میکرواینجکشن
روش انجام میکرواینجکشن به صورت خلاصه بدین صورت است:
جمعآوری تخمک و اسپرم
تخمکها از تخمدان زن با استفاده از یک روش جراحی کوچک جمعآوری میشوند. اسپرمها نیز از مرد بهصورت طبیعی یا از طریق جراحی به دست میآیند.
آمادهسازی اسپرم و تخمک
تخمکها و اسپرمها برای تزریق آماده میشوند. در این مرحله، اسپرمها بر اساس کیفیت و حرکت انتخاب میشوند.
حذف کومولوس
هر تخمک توسط سلولهای مغذی به نام کومولوس احاطه شده است که هم نقش محافظت کننده دارد و هم باعث جذب اسپرم میشود. این سلولها کمپلکس تخمک کومولوس یا COC نامیده میشوند.
جهت انجام میکرواینجکشن ابتدا باید کومولوس با فرآیند هضم آنزیمی، حذف شود. زمانی که موکوس حذف شد میتوان تخمک را به صورت برهنه دید و اولین مزیت این است که میتوان بلوغ تخمکها را مشاهده کرد. تنها تخمکها بالغ برای تزریق مناسب هستند.
انتخاب اسپرم
مرحلهی انتخاب اسپرم یکی از مراحل مهم است که برای افزایش شانس لقاح و به دست آوردن یک جنین سالم ضروری است. اسپرمها توسط متخصص جنین شناس و با توجه به فاکتورهای متعددی مانند شکل اسپرم و طول تاژک انتخاب میشود.
مرحلهی انتخاب اسپرم یکی از مزیتهای قابل توجه و مهم میکرواینجکشن است زیرا امکان کنترل لقاح را برای متخصصین فراهم میکند. زمانی که یک اسپرم با مورفولوژی مناسب به تخمک نفوذ کند احتمال تشکیل جنین افزایش پیدا میکند.
این مورد زمانی بیشتر اهمیت پیدا میکند که این نکته را بدانید در روش لقاح آزمایشگاهی ممکن است چند اسپرم به تخمک نفوذ کنند که باعث ایجاد وضعیت به نام پلی اسپرمی میشود و گاهی اوقات حتی یک اسپرم نیز نمیتواند از غشاء تخمک عبور کند. در هر دو حالت ذکر شده لقاح با موفقیت انجام نمیشود و جنینی تشکیل نخواهد شد.
تزریق اسپرم
اسپرمی که در مرحلهی قبل انتخاب شده با استفاده از یک میکروسکوپ پیشرفته و تجهیزات دقیق، به داخل سیتوپلاسم تخمک تزریق میشود. تزریق با دستگاه “میکرومانیپولاتور”انجام میشود. سپس وارد دستگاهی به نام انکوباتور میشود که محیطی مشابه رحم مادر را شبیه سازی میکند. نتیجهی لقاح تخمکها 16 الی 18 ساعت بعد از میکرواینجکشن مورد بررسی قرار میگیرد.
کشت جنین
تخمکهای تلقیحشده در محیط آزمایشگاهی کشت داده میشوند تا جنینها رشد کنند.
انتقال جنین
بعد از چند روز، جنینهای با کیفیت به رحم زن منتقل میشوند تا فرآیند بارداری طبیعی ادامه یابد.
کاندید مناسب روش میکرواینجکشن
به طور کلی روش میکرواینجکشن روش مناسب برای زوجهایی که مشکل ناباروری از جانب مرد است.
این روش برای آقایانی که اسپرم بدون تحرک یا کم تحرک دارند، تعداد اسپرمها کم است یا اینکه اغلب اسپرمها کیفیت مناسب برای لقاح را ندارند مناسب است. با توجه به کاهش کیفیت و کمیت اسپرم انسانها در طول سالهای اخیر به دلیل آلودگیهای صنعتی و شیمیایی به نظر میرسد این روش یکی از روشهای مناسب برای لقاح و باروری است.
همچنین در مواردی که روش IVF در گذشته با شکست مواجه شده است، میکرواینجکشن میتواند در افزایش شانس موفقیت تاثیرگذار باشد.
عوامل تاثیرگذار بر موفقیت روش میکرواینجکشن
علاوه بر اهمیت تعداد و کیفیت تخمکها برای افزایش موفقیت روش میکرواینجکشن؛ تعداد و کمیت اسپرمها نیز اهمیت بسیاری بالایی دارد. در موارد که اسپرم به تعداد کافی در هنگام انزال حاصل نمیشود، میتوان اسپرمها با روش جراحی استخراج کرد تا اسپرم کافی جهت روش میکرواینجکشن در دسترس باشد.
عامل مهم دیگر در موفقیت ICSI این است که تخمک به بلوغ کامل رسیده باشد. زمانی که تخمک و اسپرم هر دو از کیفیت مناسبی برخوردار باشند، جنینهایی که تشکیل میشوند میتوانند با موفقیت بالاتری لانه گزینی را انجام دهند.
مزایایی عمل میکرواینجکشن
عمل میکرواینجکشن (ICSI) مزایای متعددی دارد که آن را به یکی از روشهای محبوب و موثر در درمان ناباروری تبدیل کرده است. برخی از این مزایا عبارتند از:
موفقیت بالا در باروری: ICSI به ویژه برای زوجهایی که مشکلات شدید در کیفیت یا کمیت اسپرم دارند، میزان موفقیت بالاتری نسبت به روشهای سنتی IVF دارد.
امکان استفاده در شرایط ناباروری شدید مردانه: در مواردی که تعداد اسپرمها بسیار کم یا حرکت اسپرمها ضعیف است، میکرواینجکشن میتواند با تزریق مستقیم اسپرم به داخل تخمک این مشکل را حل کند.
کمک به باروری در شرایط آزواسپرمی: حتی در شرایطی که در مایع منی هیچ اسپرمی یافت نمیشود (آزواسپرمی)، اسپرمها میتوانند با استفاده از روشهای جراحی مانند بیوپسی از بیضهها به دست آمده و در میکرواینجکشن ICSI استفاده شوند.
کاهش نیاز به تعداد زیادی اسپرم: برخلاف روشهای دیگر که نیاز به تعداد زیادی اسپرم فعال دارند، در ICSI تنها یک اسپرم برای هر تخمک کافی است.
افزایش احتمال بارداری در زوجهای ناموفق در IVF: برای زوجهایی که چندین بار IVF انجام داده و موفق نشدهاند، این روش میتواند شانس بارداری را افزایش دهد.
بهبود کنترل فرایند لقاح: از آنجایی که اسپرم بهصورت مستقیم به داخل تخمک تزریق میشود، فرآیند لقاح به شکل دقیقتری کنترل میشود و احتمال مشکلات ناشی از عدم تلقیح کاهش پیدا میکند.
استفاده در فریز تخمک: میکرواینجکشن میتواند برای تلقیح تخمکهای فریز شده نیز بهکار رود، که این موضوع انعطافپذیری بیشتری را در برنامهریزی بارداری فراهم میآورد.
مزایا بالای میکرواینجکشن (ICSI) موجب شده به عنوان یک روش اصلی و قابل اعتماد در درمان ناباروری مردانه و برخی موارد نازایی در زنان بهکار گرفته شود.
بیشتر بخوانید: ناباروری بدون علت چیست؟ + فیلم
معایب عمل میکرواینجکشن
عمل میکرواینجکشن (ICSI) با وجود مزایای زیادی که دارد، معایبی نیز دارد که باید مورد توجه قرار گیرند. رد ادامه این مطلب به برخی از معایب این روش اشاره خواهیم کرد:
ریسکهای مرتبط با جراحی: جمعآوری تخمک و استخراج اسپرم از طریق جراحیهای کوچک ممکن است با خطراتی مانند عفونت، خونریزی و ناراحتیهای پس از جراحی همراه باشد.
ریسک چند قلوزایی: مانند سایر روشهای کمک باروری در میکرواینجکشن نیز احتمال بارداری چندقلو (دو یا بیشتر) وجود دارد که میتواند منجر به مشکلات مرتبط با بارداری و زایمان شود.
نیاز به تخصص بالا: انجام موفقیتآمیز این روش نیاز به تجهیزات پیشرفته و تخصص بالای پزشکان دارد، که ممکن است در همه مراکز درمانی موجود نباشد.
موفقیت محدود: علاوه بر موفقیتهای چشمگیر در این روش درمان ناباروری، هیچ تضمین قطعی 100 درصدی برای بارداری نیست و در برخی موارد ممکن است موفقیتآمیز نباشد، که میتواند ناامیدی و استرس روانی برای زوجها بهدنبال داشته باشد.
در نظر گرفتن این معایب و مشورت با پزشکان متخصص میتواند به زوجها کمک کند تا تصمیمگیری بهتری درباره استفاده از این روش درمانی داشته باشند.
سوالات متداول عمل میکرواینجکشن
مانند هر روش درمانی دیگر، میکرواینجکشن (ICSI) نیز ممکن است با برخی خطرات و عوارض مانند عفونت، خونریزی، نقصهای مادرزادی و بارداری چندقلو همراه باشد.
معمولاً چند روز پس از تزریق اسپرم به تخمک و کشت جنین، جنینها به رحم زن منتقل میشوند. حدود دو هفته بعد از انتقال جنین، آزمایش بارداری انجام میشود تا نتیجه مشخص شود.
بیشتر مراحل ICSI بهصورت سرپایی انجام میشود و نیاز به بستری شدن طولانیمدت ندارد. اما جمعآوری تخمک و برخی مراحل ممکن است نیاز به مراقبتهای کوتاهمدت داشته باشد.
هزینه ICSI ممکن است بسته به مرکز درمانی و کشور متفاوت باشد. این روش بهطور کلی گرانتر از IVF سنتی است.
بله، قبل از شروع ICSI، زوجها باید آزمایشهای مختلفی از جمله آزمایشهای هورمونی، سونوگرافی و آزمایشهای اسپرم و تخمک انجام دهند تا اطمینان حاصل شود که این روش برای آنها مناسب است.
نتیجه گیری
روش لقاح آزمایشگاهی یکی از روشهای کلاسیک و متداول است که در درمان بسیاری از مشکلات باروری پیشنهاد میشود. استفاده از تکنیک میکرو ICSI میتواند میزان موفقیت به روش IVF را افزایش دهد. یکی از مهمترین مزایای روش میکرواینجکشن این است که اسپرم به صورت مستقیم به تخمک تزریق میشود. اسپرمهای انتخابی از کیفیت بالایی برخوردار هستند. همچنین تخمکهایی که انتخاب میشوند تخمکهایی بالغ و با کیفیت هستند. انتخاب تخمک و اسپرم با کیفیت میتواند شانس لقاح و تشکیل جنین سالم را افزایش دهند در نتیجه میزان موفقیت روش میکرواینجکشن نسبت به روش لقاح آزمایشگاهی بیشتر است.