فریز تخمک چیست و چگونه انجام می‌شود؟

فریز تخمک در دهه‌ی گذشته میان خانم‌ها بسیار مورد استقبال واقع شده است. فریز تخمک یک فرصت دوباره برای افرادی است که فعلا تصمیمی برای بارداری ندارند و یا اینکه می‌خواهند در آینده خانواده‌ی خود را بزرگتر کنند و فرزندان بیشتری داشته باشند. در سال‌های گذشته میزان موفقیت باروری با تخمک‌های فریز شده به حدی رسیده است که با روش باروری توسط تخمک‌های تازه قابل مقایسه است.

فریز تخمک چیست؟

فریز تخمک یک فرآیند پزشکی است که در آن تخمک‌های زنان در محفظه ای محافظت شده در دمای بسیار پایین نگهداری می‌شوند. این فرآیند به زنان امکان می‌دهد تا تخمک‌های خود را برای استفاده در آینده ذخیره کنند. در این فرایند، تخمک‌ها از داخل میانیه تخمدانها استخراج شده، با استفاده از روشی که به عموماً به عنوان فریز تخمک بازمانده (Vitrification) شناخته می‌شود، در دمای بسیار پایینی که معمولاً در حدود منفی ۱۹۰ درجه سانتی‌گراد است، بسته‌بندی و در یک محیط محافظ ذخیره می‌شوند.

بیشتر بخوانید: فریز جنین چیست و برای چه کسانی مناسب است؟

علت فریز کردن تخمک‌

فریز تخمک می‌تواند برای زنانی که در معرض خطر از دست دادن تخمک به علت درمان‌های سرطانی، عمل جراحی تخمدان، افزایش سن یا دلایل دیگر قرار دارند، مفید باشد. همچنین، زنانی که می‌خواهند برنامه‌ریزی برای تشکیل خانواده خود را به تاخیر بیندازند و تخمک‌های خود را برای استفاده در آینده نگهداری کنند، نیز می‌توانند از این فرآیند استفاده کنند. در ادامه به برخی از دلایل و علت های فریز کردن تخمک اشاره خواهیم کرد:

✅ با افزایش سن خانم‌ها کیفیت و کمیت تخمک‌ها کاهش پیدا می‌کند. فریز کردن تخمک‌ها به خانم‌های مجرد کمک می‌کند تا در آینده شانس بیشتری برای بارداری داشته باشند.

✅ افرادی که در حال حاضر دیگر تصمیمی برای بارداری ندارند اما در آینده ممکن است تصمیم بگیرند فرزندان بیشتری داشته باشند از این گزینه استفاده می‌کنند.

✅ فریز تخمک پیش از انجام برخی درمان‌های شیمی درمانی، پرتو درمانی و یا درمان‌های تهاجمی مانند خارج کردن تخمدان به خانم‌ها کمک می‌کند که پس از بهبودی همچنان شانس بارداری داشته باشند.

برخی از افراد نیز تخمک‌های خود را جهت اهدا به افرادی که مشکل بارداری دارند فریز می‌کنند. 

مزایا فریز تخمک

فریز تخمک برای زنان بسیاری مزایا و فوایدی دارد. برخی از مهم‌ترین مزایا عبارتند از:

🔰 حفظ امکان بارداری در آینده

🔰 امکان ایجاد برنامه زمانی برای تشکیل خانواده

🔰 افزایش شانس باروری در آینده

🔰 رفع ریسک عدم بارداری در میانسالی

سن مناسب برای فریز تخمک‌

سن مناسب برای فریز کردن تخمک‌ها به منظور افزایش شانس باروری بین 20 تا 30 سالگی است. کیفیت و کمیت تخمک‌ها در این دوره‌ی زمانی در بهترین حالت ممکن قرار دارد.

با افزایش سن هم تعداد تخمک‌ها کاهش می‌یابد و هم کیفیت تخمک‌ها از لحاظ سلامت ژنتیکی کمتر خواهد شد.

هرچند فریز تخمک‌ها برای خانم‌های بالای 35 سال نیز ممکن است اما تحقیقات انجام شده نشان می‌دهد که احتمال باروری با تخمک‌ها فریز شده‌ی در افراد بالای 35 سال نسبت به خانم‌های زیر 35 سال کمتر است.

به این نکته نیز توجه داشته باشید که توانایی باروری در هر فردی منحصر به فرد است و برای اینکه بدانید آیا سن شما برای فریز کردن تخمک‌ها مناسب است یا خیر باید با یک پزشک متخصص زنان مشورت داشته باشید.

عوامل تاثیرگذار در موفقیت فریز تخمک

شانس بارداری در آینده، اصلی‌ترین معیار موفقیت فریز تخمک است. موفقیت فریز تخمک به عوامل مختلفی بستگی دارد که مهمترین آنها عبارتند از:

📌 کیفیت و کمیت تخمک‌های فریز شده

📌 تعداد تخمک‌های سالم پس از اینکه از حالت فریز خارج شدند

📌 تعداد جنین‌های تشکیل شده از تخمک‌ها جهت انتقال به رحم

📌 میزان تولد نوزاد زنده به ازای هر جنین منتقل شده

 📌 تعداد کلی تولد زنده

یکی از معیارهای اصلی در افزایش شانس موفقیت تولد نوزاد زنده با تخمک‌های فریز شده این است که در انتخاب کلینیک باروری خود نهایت دقت را داشته باشید. فرایند خارج کردن تخمک‌ها، فریز کردن، ذوب کردن، تشکیل جنین و انتقال جنین همگی فرآیندهای تخصصی هستند که نیازمند حضور متخصصین با تجربه با امکانات مدرن است. 

مراحل فریز تخمک

 فریز تخمک یک روش پزشکی پیچیده است بنابراین مهم است تمام مراحل ان به درسی طی شود در ادامه اصلی ترین مراحل فریز تخمک را تشریح خواهیم کرد:

مشاوره اولیه: پیش از فریز تخمک ابتدا باید تعداد آزمایش و عکسبرداری را انجام دهید. به عنوان مثال سونوگرافی از لگن و آزمایش خون هورمون ضد مولرین (AMH) جهت بررسی ذخیره فعلی تخمدان جزء آزمایش‌های اولیه و ضروری این مرحله هستند.

پزشک متخصص باروری با بررسی نتایج آزمایش‌ها و عکسبرداری‌های انجام شده به شما اطلاع می‌دهد که آیا جهت فریز تخمک مناسب هستید یا خیر.

تحریک هورمونی: در این مرحله ممکن است 2 تا 3 تزریق در روز داشته باشید. داروهای تزریقی شامل هورمون محرک فولیکول (FSH) و هورمون لوتئینه کننده (LH) هستند که باعث رشد و بلوغ فولیکول‌ها می‌شوند. تحریک تخمدان بین 9 تا 12 روز طول می‌کشد و در این مدت 5 تا 6 سونوگرافی و آزمایش خون را جهت بررسی پیشرفت رشد فولیکول‌ها باید انجام شود.

زمان مناسب جهت خارج کردن تخمک‌ها با توجه به سونوگرافی و آزمایشات انجام شده در این مرحله مشخص می‌شود. در اغلب خانم‌ها این دوره 14 روز پس از روز اول پریود طول می‌کشد. 

جمع آوری تخمک‌ها: خارج کردن تخمک‌ها یک روش ساده و کم تهاجمی است که حدود 30 دقیقه طول می‌کشد. این مرحله با استفاده از آرام بخش انجام می‌شود. با هدایت سونوگرافی ترانس واژینال، یک سوزن نازک به داخل هر فولیکول فرستاده می‌شود تا بازیابی تخمک انجام شود.

پس از پایان عمل باید حدود 2 ساعت تحت نظر باشید و سپس می‌توانید به منزل بازگردید.

فریز و ذخیره تخمک: تخمک‌های جمع آورش شده توسط متخصص جنین شناسی بررسی می‌شوند و تخمک‌ها سالم در نیتروژن مایع منجمد می‌شود تا زمانی که تصمیم بگیرید از آنها جهت باروری استفاده کنید.

کاندیدای مناسب برای فریز تخمک

فریز تخمک برای زنانی که در موارد زیر قرار دارند، می‌تواند گزینه مناسبی 

زنانی که نیاز به درمان‌های سرطانی دارند: برخی از درمان‌های سرطانی می‌توانند بر روی تخمک‌ها و تخمدان‌ها تاثیر منفی داشته باشند. در این موارد، فریز تخمک قبل از آغاز درمان سرطان می‌تواند به زنان امکان دهد تا در آینده بعد از بهبودی، از تخمک‌های خود برای باروری استفاده کنند.

زنانی که به علت عمل جراحی تخمدان یا تخمدان‌ها (مانند برداشت تخمدان یا کیست‌های بزرگ) در معرض خطر از دست دادن تخمک هستند. در این موارد، فریز تخمک می‌تواند زنان را در برابر نقص باروری در آینده محافظت کند.

زنانی که می‌خواهند برنامه‌ریزی خانواده خود را به تاخیر بیندازند: ممکن است زنان به دلایل شخصی، شغلی یا تحصیلی تمایل داشته باشند تا برنامه‌ریزی خانواده خود را به تاخیر بیندازند. در این صورت، فریز تخمک امکان می‌دهد تا تخمک‌ها را در دمای پایین نگهداری کرده و در آینده از آنها برای باروری استفاده کنند.

مهم است که هر زنی قبل از تصمیم گیری درباره فریز تخمک، با یک پزشک تخصصی در زمینه باروری مشورت کند. پزشک می‌تواند شرایط شما را ارزیابی کند و به شما راهنمایی‌های لازم را بدهد.

ریسک‌های فریز تخمک چیست؟

فریز تخمک نیز مانند هر روش پزشکی دیگر می تواند خطرات و ریسک‌هایی به دنبال داشته باشد بهتر است قبل از شروع آن با این زیسک ها آشنا شوید.

📌 عدم موفقیت در استخراج تخمک

📌 آسیب دیدگی تخمک در فرایند انجماد

📌 بارور نشدن تخمک ذوب شده در مرحله لقاح

📌 عدم رشد مناسب تخمک‌های بارور شده

📌 عدم سلامت جنین های تشکیل شده

📌 احتمال سقط جنین با وجود بارداری

سوالات متداول فریز تخمک

نتیجه گیری

فریز کردن تخمک می‌تواند شانس باروری در آینده را افزایش دهند اما نباید به این موضوع به عنوان یک بیمه‌ی تضمینی نگاه شود. تنها حدود 10 تا 15 درصد از خانم‌هایی که تخمک خود را فریز می‌نمایند جهت ادامه‌ی مراحل بارداری مراجعه می‌نمایند، بنابراین اطلاعات ما از میزان موفقیت فریز تخمک که می‌تواند منجر به تولد نوزاد زنده شود بسیار کم است. همچنین اطلاعات زیادی در مورد خانم‌های بالای 38 سال که تخمک‌های خود را فریز می‌کند در دسترس نیست. به همین دلیل توصیه می‌شود اگر تصمیم به فریز کردن تخمک دارید در سنین پایین اقدام به این عمل کنید.