درمان ناباروری با جراحی

درمان ناباروری با جراحی به مجموعه‌ای از روش‌های جراحی اطلاق می‌شود که با هدف بهبود یا درمان مشکلاتی که باعث ناباروری شده است، انجام می‌شوند. این روش‌ها ممکن است برای مردان و زنان متفاوت باشد و به نوع و علت ناباروری بستگی دارد.

کاربرد جراحی در درمان ناباروری

ناباروری در برخی خانم‌ها به علت مشکلات ساختاری و عملکردی در دستگاه تناسلی است. اغلب این مشکلات با جراحی قابل درمان هستند. در بیشتر موارد روش‌های جراحی درمان ناباروی یک عمل سرپایی بوده و بیمار در همان روز جراحی می‌تواند به منزل بازگردد.

برخی از مشکلاتی که منجر به بروز ناباروری در خانم‌ها می‌شود و که با روش جراحی قابل اصلاح هستند شامل این موارد می‌شود:

📌 اندومتریوز

📌 پولیپ رحم

📌 فیبروم

📌 اسکار و چسبندگی داخل رحم

📌 انسداد لوله‌های فالوپ

بیشتر بخوانید: درمان ناباروری با آی وی اف چگونه است؟

زمان تجویز جراحی برای درمان ناباروری

زوج‌های زیر 35 سال که بعد از یک سال رابطه‌ی منظم و بدون وسایل پیشگیری از بارداری موفق به بارداری نشده‌اند (این زمان برای زوج‌های بالای 35 سال، شش ماه در نظر گرفته می‌شود) برای بررسی علت ناباروری باید به یک متخصص درمان ناباروری مراجعه نمایند. اگر پس از انجام آزمایش‌های لازم مشخص شود که یک مشکل ساختاری در دستگاه تناسلی وجود دارد که تنها به روش جراحی قابل درمان است باید هرچه سریعتر برای جراحی برنامه ریزی نمائيد.

انواع درمان ناباروری با جراحی

جراحی‌های که برای درمان ناباروری انجام می‌شود به دو دسته جراحی برای درمان ناباروری زنان و درمان ناباروری مردان تقسیم می‌شود. در عین حال روش‌های جراحی متعددی برای درمان ناباروری وجود دارند. با پیشرفت‌هایی که در جراحی داخلی انجام شده است، اغلب این روش‌ها در حال حاضر کم تهاجمی است. در واقع دیگر نیازی به ایجاد برش‌ بزرگ روی پوست و باز کردن شکم وجود ندارد و با کمک ابزار جراحی که از طریق برش‌های ریز وارد شکم می‌شود انجام می‌شود. در ادامه به تعدادی از این روش‌های جراحی که برای درمان ناباروی زنان انجام می‌شود اشاره خواهیم کرد:

هیستروسکوپی

هیستروسکوپی روشی است که با استفاده از ابزاری به نام هیستروسکوپ (یک لوله‌ی نازک که مجهز به دوربین و منبع نور است) انجام می‌شود. هیستروسکوپ وارد رحم می‌شود و برای از بین بردن مشکلاتی مانند پولیپ رحم، فیبروم، باز کردن لوله‌های فالوپ، باقی مانده‌های بارداری قبلی و یا از بین بردن بافت اسکار استفاده می‌شود.

نحوه انجام هیستروسکوپی

هیستروسکوپی ممکن است با بیهوشی عمومی و یا بی حسی موضعی انجام شود. سپس واژن با وسیله‌ای به نام اسپکولوم باز می‌شود.

در مرحله‌ی بعد هیستروسکوپ از طریق واژن وارد رحم می‌شود، بنابراین هیچ نیازی به ایجاد برش روی شکم وجود ندارد. با تصاویری که هیستروسکوپ ارائه می‌دهد پزشک می‌تواند علت ناباروری را تشخیص و تحت درمان قرار دهد.

هیستروسکوپی گاهی برای تشخیص علت ناباروری نیز کاربرد دارد. اما در برخی موارد نیز برای درمان ناباروری توصیه می‌شود. در اغلب موارد هیستروسکوپی تشخیصی و درمانی در یک روز انجام می‌شود تا نیاز به جراحی مجدد نباشد. بهترین زمان برای انجام هیستروسکوپی، هفته‌ی اول پس از قاعدگی است.

لاپاراسکوپی

لاپاراسکوپی نیز یکی دیگر از روش‌های جراحی‌ کم تهاجم برای درمان ناباروری است. با کمک این روش می‌توان هرگونه انسداد در لوله‌ی فالوپ را تشخیص و تحت درمان قرار دارد. همچنین سایر مشکلات مانند آندومتریوز، خارج ساختن کیست تخمدان، بافت اسکار و سایر مشکلات لگن و ناحیه‌ی تناسلی با این روش قابل درمان هستند.

نحوه انجام لاپاراسکوپی

لاپاراسکوپی معمولاُ با بیهوشی عمومی یا بی‌حسی موضعی انجام می‌شود. جراحی با ایجاد دو یا چند برش کوچک روی شکم شروع می‌شود. (یکی از برش‌ها روی ناف و برش دیگر در زیر شکم است). در صورتی که جراحی پیچیده باشد برش‌های بیشتری برای وارد کردن ابزار جراحی انجام می‌شود. اندازه‌ی برش‌ها به قدری کوچک است که نیاز به بخیه ندارند.

از طریق این برش‌ها یک وسیله‌ای به نام لاپاراسکوپ (که مجهز به دوربین و منبع نور است) و ابزار جراحی وارد حفره‌ی شکم می‌شود. پس از برطرف کردن مشکلی که منجر به بروز ناباروری شده است، لاپاراسکوپ و ابزار جراحی خارج می‌شوند و محل برش‌ها پانسمان خواهد شد.

میومکتومی شکمی

میومکتومی روشی برای برداشتن فیبروم‌های رحم و بازسازی رحم است. برخلاف هیسترکتومی که کل رحم برداشته می‌شود در روش میومکتومی فقط فیبروم‌ها برداشته می‌شوند. فیبروم‌ها توده‌های غیرسرطانی هستند که می‌توانند در باروری اختلال ایجاد کنند. بنابراین میومکتومی شکمی به عنوان یکی از روش‌های درمان ناباروری تجویز می‌شود.

نحوه انجام میومکتومی شکمی

میومکتومی شکمی نیز با بیهوشی عمومی انجام می‌شود. پس از بیهوشی یک برش روی شکم ایجاد می‌شود تا پزشک بتواند به رحم دسترسی داشته باشد. با باز شدن رحم، پزشک می‌تواند به فیبروم‌ها دسترسی داشته باشد و آنها را به سادگی خارج کند. پس از پایان جراحی، برش اولیه بخیه و پانسمان می‌شود.

جراحی‌های ناباروری در مردان

واریکوسلکتومی: این جراحی برای درمان واریکوسل، که یک وضعیت غیرطبیعی در رگ‌های بیضه‌ها است و می‌تواند تولید اسپرم را تحت تاثیر قرار دهد، انجام می‌شود.

وازووازوستومی: این جراحی‌ها برای بازسازی واز دفرانس (لوله انتقال دهنده اسپرم) که ممکن است به علت جراحی‌های قبلی یا آسیب‌دیدگی بسته شده باشد، انجام می‌شود.

بیوپسی از بیضه: در برخی موارد برای بررسی تولید اسپرم و یا استخراج مستقیم اسپرم از بیضه‌ها، این جراحی انجام می‌شود.

هر یک از این روش‌های جراحی نیاز به تشخیص دقیق علت ناباروری و بررسی‌های پزشکی جامع دارند. پزشکان معمولاً پس از ارزیابی کامل وضعیت بیمار و بر اساس نتایج آزمایش‌ها و معاینات، بهترین روش درمانی را پیشنهاد می‌کنند.

اقدامات قبل از انجام جراحی درمان ناباروری

✅ پیش از انجام هرگونه جراحی در درمان ناباروی باید تعدادی آزمایش جهت بررسی وضعیت سلامتی خود انجام دهید، همچنین انجام سونوگرافی شکمی و یا واژینال جهت بررسی وضعیت دستگاه تناسلی پیشنهاد می‌شود.

✅ لازم است تمام داروها و مکمل‌های مصرفی خود را به پزشک اطلاع دهید، در برخی موارد لازم است این داروها را از چند روز پیش از جراحی قطع کنید.

✅ خوردن و آشامیدن هرگونه ماده‌ی غذایی از شب پیش از جراحی ممنوع است.

✅ اگر سیگاری هستید لازم است از دو هفته پیش از جراحی از استعمال دخانیات خودداری کنید.

✅ از 48 ساعت پیش از شروع جراحی نوشیدنی‌های الکلی مصرف نکنید.

✅ زمان جراحی را با توجه‌ به تقویم قاعدگی به گونه‌ای برنامه ریز نمایید که پس از دوره‌ی قاعدگی باشد.

با توجه به نوع جراحی که انجام می‌دهید ممکن است لازم باشد تا آمادگی‌های دیگری را نیز داشته باشید. این اقدامات پیش از جراحی توسط پزشک به شما اطلاع داده می‌شوند.

سوالات متداول درمان ناباروری با جراحی

آیا جراحی برای انواع ناباروری تجویز می‌شود؟

خیر، جراحی تنها می‌تواند برخی از انواع ناباروری را که به مشکلات ساختاری و قابل اصلاح مربوط می‌شوند، درمان کند. تشخیص دقیق و مشاوره پزشکی برای تعیین مناسب‌ترین روش درمانی ضروری است.

جراحی ناباروری چقدر موفقیت‌آمیز است؟

میزان موفقیت جراحی‌های ناباروری بستگی به نوع جراحی، علت ناباروری و شرایط فردی بیمار دارد. برخی جراحی‌ها مانند واریکوسلکتومی یا لاپاراسکوپی برای درمان اندومتریوز ممکن است نتایج خوبی داشته باشند، اما موفقیت کامل تضمین‌شده نیست.

آیا جراحی ناباروری دردناک است؟

اکثر جراحی‌های ناباروری با استفاده از روش‌های کم‌تهاجمی انجام می‌شوند که درد و ناراحتی کمتری به همراه دارند. درد پس از جراحی معمولاً با داروهای مسکن کنترل می‌شود.

دوره بهبودی پس از جراحی ناباروری چقدر طول می‌کشد؟

دوره بهبودی به نوع جراحی و شرایط فردی بیمار بستگی دارد. برای جراحی‌های کم‌تهاجمی مانند لاپاراسکوپی، بهبودی معمولاً سریع‌تر است و بیماران ممکن است در عرض چند روز تا یک هفته به فعالیت‌های روزمره بازگردند.

آیا جراحی ناباروری با عوارض همراه است؟

مانند هر عمل جراحی، جراحی ناباروری نیز ممکن است با خطراتی همراه باشد، از جمله عفونت، خونریزی، آسیب به اعضای مجاور و مشکلات بیهوشی. با این حال، این خطرات نادر هستند و بیشتر جراحی‌ها با موفقیت و بدون عوارض جدی انجام می‌شوند.

هزینه جراحی ناباروری چقدر است؟

هزینه جراحی ناباروری بسته به نوع جراحی، محل انجام آن و پوشش بیمه متفاوت است. مشاوره با پزشک و مراکز درمانی می‌تواند اطلاعات دقیقی در این باره فراهم کند.

آیا پس از جراحی ناباروری نیاز به درمان‌های تکمیلی وجود دارد؟

بله، در برخی موارد ممکن است پس از جراحی نیاز به درمان‌های تکمیلی مانند دارو درمانی یا تکنیک‌های کمک‌باروری (مثل IVF) باشد تا احتمال بارداری افزایش یابد.

آیا می‌توان چندین جراحی ناباروری را به صورت همزمان انجام داد؟

این موضوع بستگی به وضعیت فردی بیمار و تشخیص پزشک دارد. در برخی موارد ممکن است پزشکان تصمیم بگیرند چندین مشکل را در یک جراحی واحد برطرف کنند، اما این نیاز به برنامه‌ریزی دقیق و ارزیابی کامل دارد.

نتیجه گیری

درمان ناباروری با جراحی می‌تواند یک گزینه مؤثر برای افرادی باشد که به علت مشکلات ساختاری و قابل اصلاح دچار ناباروری شده‌اند. روش‌های مختلف جراحی برای بسیاری از زوج‌ها راه‌حل‌هایی مفید ارائه دهند. با این حال، میزان موفقیت این جراحی‌ها به نوع مشکل، شرایط فردی بیمار و تخصص پزشک بستگی دارد. مهم است که بیماران پیش از تصمیم‌گیری، اطلاعات کاملی درباره روش‌های مختلف، مزایا، معایب و خطرات احتمالی جراحی‌ها کسب کنند و با مشاوره تخصصی، بهترین مسیر درمانی را انتخاب کنند. همچنین، پیگیری و انجام مراقبت‌های پس از جراحی نقش حیاتی در افزایش شانس موفقیت و بهبود سریع‌تر دارد. در نهایت، جراحی ناباروری می‌تواند امیدی تازه برای بسیاری از زوج‌ها باشد، اما هر گامی باید با آگاهی کامل و تحت نظارت پزشکان متخصص برداشته شود.